mens en samenleving

Mens en samenleving    


http://westrikeback.vooruit.be/?page_id=25 (klik link)


Met enkele argumenten van Paul ben ik het niet eens en vind ik dat hij te zwart-wit kijkt:


Paul is kritisch op het onderwijssysteem, hij linkt het educatie systeem met het neoliberalisme.  


-Persoonlijk kan ik mij goed vinden in de vernieuwde schoolvisie, er is voor iedereen een plaatsje of mogelijkheid om iets leuks van het leven te maken.
We gaan ervan uit dat elke mens uniek is en iedereen goeie, bruikbare competenties geeft.
Succes heeft daarin een veel ruimere betekenis dan materiële winst. Succes kan een superleuke job zijn met een bescheiden loon en daarnaast een gezinnetje.
Als gelukkige mensen creeëren een positief effect heeft op de economie dan vind ik dat mooi meegenomen.



-Scholen waardenvrij???

Een opvatting van Paul is dat scholen zoveel mogelijk waardenvrij werden gemaakt.
Is dit dan zo?
Volgens mij zijn scholen neutraal op vlak van filosofische, ideologische en godsdienstige opvattingen tegenover de leerlingen en hun ouders maar helemaal niet waardenvrij?!
Wanneer je de kinderen leert zorg dragen voor de natuur, historische of hedendaagse problemen bespreekt en nog veel meer komen waarden toch automatisch aan bod?
Het lijkt mij bijna onmogelijk om scholen waardenvrij te maken.
Sterker nog, ik denk dat waarden zeer belangrijke fundamenten zijn in ons onderwijs. Het is de plaats waar we leren met elkaar en onze omgeving om te gaan…


-In zijn artikel is het alsof de gewone burger enkel oog heeft voor financiele winst. Ik denk dat dit voor het overgrote deel van de bevolking best meevalt. Wel maken we ons schuldig door hoe we ons leven leiden. We consumeren onophoudelijk en willen zoveel mogelijk waar voor zo weinig mogelijk geld.
Zo stimuleren we de multinationals. Deze zijn schuldig aan oneerlijk geldgewin. Door hun producten te kopen zijn wij op een manier ook verantwoordelijk voor dit onrecht.

Dit artikel vond ik een interesant passend voorbeeld van onze neoliberale maatschappij die Paul aanklaagt.
Het beaamt het argument van Paul dat de mens egoïstisch is en onze maatschappij gebaseerd is op survival of the fittest.


Rijke landen bedreigen Afrikaanse landbouw met hulp
·         Vrouw op een akker in Malawi. Op de doeken naast haar staan details over de timing en de                  opbrengst van de oogst. CC T. Samson/CIMMYT
Het New Alliance-programma heeft als doel de Afrikaanse landbouw te doen groeien en tegen 2022 vijftig miljoen mensen uit de armoede te halen. Volgens critici is het echter een vorm van neo-kolonialisme omdat het programma erg strenge voorwaarden oplegt aan de tien deelnemende landen. Die voorwaarden zijn onder meer hervormingen van het belastingstelsel, van de wetten over grondgebruik en van de wetgeving over patenten op zaden. Die hervormingen zouden grote multinationals bevoordelen tegenover kleine, lokale boeren. De Britse krant The Guardian pakte deze week uit met een dossier over het programma.
De tien deelnemende landen zijn: Benin, Burkina Faso, Ethiopië, Ghana, Ivoorkust, Malawi, Mozambique, Nigeria, Senegal en Tanzania. Die tien stemden samen meer dan tweehonderd maatregelen die het makkelijker maken voor westerse bedrijven om in hun land te investeren. Achter de schermen oefenden grote bedrijven uit de agro-industrie zware druk uit via lobbyisten. Het gaat onder meer om Nestlé, Unilever en het Noorse meststoffenbedrijf Yara.
Er werd ook grond beloofd aan die bedrijven, zo gaat de regering van Malawi tegen 2015 maar liefst 200.000 hectare ter beschikking stellen, en de regels over het exporteren van gewassen zijn versoepeld. Nigeria gaat zijn energiesector privatiseren om het plan ter wille te zijn.
Geen langetermijnvisie
The Guardian schrijft verder dat minstens een deel van de geplande investeringen bedoeld zijn voor niet-eetbare gewassen, zoals katoen, koolzaad en rubber. Een ander deel zou dan weer vanuit Afrika geëxporteerd worden. Het is onmogelijk om de omvang van dit deel van de investeringen in te schatten, omdat de bedrijven weigeren hun precieze plannen bekend te maken.
Olivier de Schutter, de Belgische speciale rapporteur van de VN over het recht op voedsel, had felle kritiek op het programma, omdat de lokale landbouwers niet betrokken werden bij de onderhandelingen. 'De regeringen hebben in het duister dit akkoord gesloten, zonder langetermijnvisie of rekening te houden met kleine boeren', zei hij. Volgens hem is Afrika een van de laatste onontgonnen gebieden op het vlak van grootschalige, commerciële landbouw. 'Dit is ook een gevecht om land, investeringen, stelsels van zaden en vooral politieke invloed', verklaarde de Schutter.
Volatiliteit van prijzen
Vooral wat er met de zaden zal gebeuren, baart de Afrikanen zorgen. 'Door dit akkoord zullen onze boeren afhankelijk worden van geïmporteerde zaden. Dit gaat zeker gevolgen hebben voor kleine landbouwers. Dit gaat ook een einde maken aan innovatie op lokaal niveau', aldus de parlementsvoorzitter van Tanzania. Hij vindt ook dat er een groter debat moet komen over het New Alliance-programma.
'We gaan terug naar de tijd van het kolonialisme. Boeren zullen hun grond niet kunnen bewerken zonder grondstoffen te importeren. Zo worden ze afhankelijk van de volatiliteit van de internationale prijzen. De multinationals zullen daarvan profiteren.'
Die grote bedrijven zelf beweren dat het New Alliance-programma ook de kleine boeren ten goede zal komen. De CEO van Nestlé voegde daar ook nog aan toe dat zijn bedrijf veertig miljoen dollar investeert in onderzoek naar cacaoplantages in Ivoorkust. Het bedrijf is van plan gedurende tien jaar lang elk jaar tienduizend gezinnen een miljoen cacaoplanten en twee miljoen koffieplanten te bezorgen.
Minder directe ontwikkelingshulp
Het programma is een uitvloeisel van de G8-top in Camp David in 2012. New Alliance past in de strategie van de donorlanden om minder geld te spenderen aan directe ontwikkelingshulp, maar meer in te zetten op investeringen van westerse bedrijven in de Derde Wereld.
Dat het ook anders kan, bewijst deze video op de website van The Guardian. Een gemeenschap van lokale boeren heeft in Ethiopië een vrij toegankelijke zadenbank opgericht met als doel kennis over productiemethodes te bundelen en zo het telen van gewassen te optimaliseren.



Mijn mening:

Tientallen miljoenen Afrikanen zijn jaarlijks aangewezen op voedselhulp. Dit omdat de kleine boeren de middelen niet hebben om genoeg voedsel te produceren voor de volledige bevolking.
Hulp en begeleiding zijn dus aangewezen en zou de bevolking ten goede kunnen komen.
Spijtig genoeg zijn het de multinationals die in het programma de vruchten plukken.
De kleine boer wordt er gestraft in plaats van geholpen. De overheid verhuurd het land van de boeren en blijkt opeens eigenaar te zijn. Tienduizenden Afrikanen worden zo ontheemd.
Landgrabbing heet het fenomeen en gebeurd in vele ontwikkelingslanden.
Er wordt geprofiteerd van de kwetsbaarheid van die landen. 
Men verstopt zich achter een ontwikkelingsprogramma en goede bedoelingen terwijl de armoede er net stijgt ondanks meer productie.
Minstens de helft van de 200000 hectare landbouwgrond word gebruikt voor niet-eetbare gewassen terwijl Afrika gekend is voor de hongersnood die er jaarlijks heerst !?!
 Het voedsel dat geproduceerd wordt heeft bovendien in de meeste gevallen een bestemming ver buiten het continent.
Dit is 1 van de vele voorbeelden hoe de wereld werkt. Wij leven goed door de miserie ergens anders en dit is zeer spijtig.
Moest ik iets reëels kunnen veranderen teken ik daar meteen voor en zou ik daar gerust wel wat voor willen inleveren.
Mischien moeten we allemaal massaal fairtrade-voeding beginnen kopen??
Ik denk dat we vooral politiek leiderschap nodig hebben die echt iets veranderd:
Paul:

"Een eengemaakte vrije markt zou ons betere producten en diensten

aanbieden die nog goedkoper zouden zijn ook. De realiteit is exact het omgekeerde.

Als economisch model is dit een totale mislukking, en nogal wat onderzoek toont aan

dat een meer egalitair gerichte economie zowel productiever als efficiënter is. Het

Rijnlands model is stukken beter dan het Angelsaksische dat bovendien een

spectaculaire stijging veroorzaakt heeft op het vlak van sociale ongelijkheid."




 Mijn mening

 Een meer egalitair (gelijkheid nastrevend) economisch model hebben we zoals Paul het zegt nodig!

Niet enkel in België maar over de hele wereld.

We moeten stoppen te leven van de miserie van een ander.

En wij als gewone burger mogen dan niet gaan protesteren als het voedsel wat duurder wordt en we daardoor een jaartje langer moeten sparen voor de nieuwste Ipad of een ander luxeproduct.


 Ikzelf ben ook schuldig: ik leef graag comfortabel met liefst een zo goed mogelijk financiële situatie.



Het probleem is zoals Paul zegt: Hoe reageren en tegen wie of wat moet deze reactie gericht zijn?

Moesten wereldleiders een nieuw systeem vinden waardoor iedereen een menswaardig bestaan kan leiden; Een wereld waar er geen hebzucht bestaat en waarmee oorlog verdwijnt dan denk ik dat ik samen met veel anderen daar achter zou kunnen staan en dat we allen terug van de simpele dingen in het leven kunnen genieten. 
Mensen willen momenteel niks afgeven omdat ze denken dat het toch niks reëels uitmaakt.

Als alle rijkdom in de wereld eerlijk verdeeld wordt zou een middenklasse gezin er zelfs beter van worden. Het beschikbaar kapitaal voor een gezin met 2 kinderen in België: 8000 euro per maand en 800 000 euro beschikbaar kapitaal!!!
Ik doe graag mee met een herverdeling!
Niemand in deze wereld zou arm mogen zijn in een eerlijke wereld met een menselijk systeem...







Het schandaal van de 21ste eeuw: nog nooit was de kloof tussen rijk en arm zo groot

Schandalig rijken aan de ene kant en toenemende armoede aan de andere kant. De kloof tussen rijk en arm is geen uitspatting maar een system-error. Hoog tijd voor iets nieuws.
vrijdag 28 februari 2014


Rijker dan je denkt

Nog nooit heeft de wereld zoveel rijkdom geproduceerd als vandaag. Bij een gelijke verdeling van de rijkdom zou een gemiddeld gezin met twee volwassenen en drie kinderen wereldwijd een beschikbaar inkomen hebben van 2.870 euro per maand en een gezinsvermogen (spaargeld, waarde van een eigen huis, enz.) van 125.000 euro.[1]
Er is dus meer dan voldoende rijkdom om iedereen een meer dan fatsoenlijk leven te laten leiden, maar toch beschikt een op drie van de wereldbevolking over geen basis sanitair en een op vier over geen elektriciteit. Een op zeven leeft in een sloppenwijk, een op acht heeft honger en een op negen beschikt over geen drinkbaar water.[2] We kunnen het nog anders uitdrukken: bij een gelijke verdeling zou iedereen over 23 dollar per dag beschikken. Nochtans moeten 2,4 miljard mensen het doen met minder dan 2 dollar en 1,2 miljard zelfs met minder dan 1,25 dollar.
Het probleem is dus niet dat er te weinig rijkdom is, maar wel dat hij schandalig ongelijk verdeeld is. Het is bijna niet te geloven, maar 85 personen bezitten vandaag evenveel als 3,6 miljard mensen.[3] De 1 procent rijksten bezitten bijna de helft van alle rijkdom van deze wereld terwijl de 70 procent armsten het moeten stellen met 3 procent. Deze rijke stinkers hebben elk gemiddeld 1,6 miljoen dollar aan vermogen, dat is 700 maal zoveel als het gros van de wereldbevolking.[4]
De 1 procent rijksten bezitten bijna de helft van alle rijkdom van deze wereld terwijl de 70 procent armsten het moeten stellen met 3 procent.
Op de belastingparadijzen ligt een slordige 32.000 miljard dollar verborgen. Dat is 130 maal zoveel als wat jaarlijks nodig is om de millenniumdoelstellingen te bereiken en de ergste armoede uit deze wereld te helpen. Nooit eerder was de kloof tussen wat de wereldeconomie te bieden heeft en wat ze uiteindelijk aan behoeften vervult zo groot als vandaag.[5]

DeWereldMorgen.be

Het welvarende België

Dit schandaal beperkt zich niet tot de ontwikkelingslanden. In de rijke landen heb je een vergelijkbare kloof. In België is het gemiddelde beschikbare inkomen van een gezin met twee kinderen 8.000 euro per maand en is het gemiddeld vermogen van zo’n gezin een kleine 800.000 euro.[6] Ook dat zijn verrassend hoge bedragen. België is niet voor niets een zeer welvarend land, maar opnieuw, het zijn gemiddeldes die een extreem ongelijke verdeling verbergen.
Aan de ene kant bezit de 1 procent rijkste Belgen 40 maal zoveel als de gemiddelde Belg. De tien rijkste families van ons land beschikken samen over een vermogen van 42 miljard euro, ongeveer zoveel als de 2 miljoen armste Belgen. De families De Spoelberch, De Mévius en Vandamme hebben een vermogen dat precies evenveel is als het totale budget van de ziekteverzekering in 2012.
De tien rijkste families van ons land beschikken samen over een vermogen van 42 miljard euro, ongeveer zoveel als de 2 miljoen armste Belgen.
Aan de andere kant loopt 1 op 5 van de bevolking een risico op armoede of sociale uitsluiting. Eén op de 5 gezinnen met een laag inkomen moet medische zorg uitstellen omwille van financiële redenen.[7] En het is helemaal niet ongewoon dat mensen tegen een onmenselijk ritme moeten werken voor amper €1.300 per maand. Gezien de hoge welvaart en rijkdom van ons land is dat onaanvaardbaar.
De kloof tussen rijken en armen in België is nog nooit zo groot geweest en neemt nog steeds verder toe. De laatste twintig jaar daalden de inkomsten van de 30 procent armsten met 10 procent terwijl die rijkste procent hun inkomen zagen toenemen met 30 procent. Het aantal armen is in die periode verdubbeld.[8] Dat is het gevolg van twee zaken: ten eerste worden de uitkeringen en lonen bevroren of stijgen minder snel dan de welvaart en ten tweede krijgt het kapitaal als maar meer fiscale voordelen. De laatste dertig jaar zakte het loonaandeel in het bnp (nationale rijkdom) van 67 procent naar 62 procent, terwijl het kapitaalaandeel zijn aandeel bijna zag verdubbelen van 6 procent naar 10 procent.[9]

Geen crisis voor iedereen

De crisis is hier de grote boosdoener. Binnen het kapitalisme komt een crisis neer op een brutale en chaotische uitzuiveringskuur van de economie. De factuur wordt steevast doorverwezen naar de werkende mensen en de zwaksten van de samenleving. Een economische crisis is m.a.w. een prima middel om een transfer te organiseren van arbeid naar kapitaal, van arm naar rijk. De looninleveringen als gevolg van de crisis van de jaren tachtig zijn daar een goed voorbeeld van. Indien de lonen vandaag een even groot deel van het bbp zouden uitmaken als in 1981, dan zou elke werknemer circa 950 euro per maand meer krijgen.
Een economische crisis is een prima middel om een transfer te organiseren van arbeid naar kapitaal, van arm naar rijk.
De financiële crash van 2008 is daar een herhaling van. Door de crisis gingen alleen al in Europa vier miljoen jobs verloren. Wereldwijd werden 64 miljoen mensen in de extreme armoede geduwd.[10] In bijna alle landen van de Europese Unie nam de kloof tussen rijk en arm toe. In Ierland en Spanje was dat een bijzonder sterke toename.[11] Momenteel telt Europa 120 miljoen armen. Nog eens 100 tot 150 miljoen leven op het scherp van de snede. Het gaat in totaal dus om 43 tot 53% van de bevolking! En, een job hebben is niet meer voldoende. Een op tien van de werkende mensen in Europa leeft vandaag onder de armoedegrens.[12] 
Vooral in de perifere landen richtte de bezuinigingspolitiek sinds 2008 een ware ravage aan. De middeninkomens blijven niet langer gespaard. In Italië daalde de koopkracht met 12 procent, in Spanje en in Groot-Brittannië (!) met 22 procent en in Griekenland zelfs met 33 procent. In Portugal zakten de lonen met 12 procent en Griekenland tuimelden de lonen van de ambtenaren zelfs met 35 procent naar beneden. Vandaag leven 31 procent van de Grieken onder de armoededrempel en loopt nog eens 27 procent het risico op armoede. In Spanje zou de armoede tegen 2022 kunnen oplopen tot 40%.
Ook in België neemt de armoede steeds verder toe. Vandaag krijgen in dit welvaartsland 24.000 landgenoten voedselhulp van het Rode Kruis.[13] Hier loopt het echter zo geen vaart als in de perifere landen omdat we 541 dagen zonder regering zaten en er in die periode niet kon bezuinigd worden. Ten tweede staan de vakbonden bij ons sterker dan in de meeste buurlanden.
De crisis is in elk geval voor velen een harde noot om kraken, maar ze was een zegen voor de superrijken. Nog nooit waren er zoveel superrijken (vermogen van meer dan 22 miljoen euro) in de wereld. In Europa kwamen er 4.500 bij, in België 60. 1% De ‘heel rijke individuen’ (high-net-worth individual, met een investeringsvermogen van meer dan 1 miljoen dollar) zagen hun rijkdom sinds 2008 groeien met liefst 41%. Het is blijkbaar geen crisis voor iedereen.
De ‘heel rijke individuen’ zagen hun rijkdom sinds 2008 groeien met liefst 41%.
Een kwestie van beschaving
De kloof is een waar schandaal. Voor topeconoom Jeffrey Sachs is een grondige herverdeling van de rijkdom een kwestie van ‘beschaving’.[14] Maar er zijn ook sociale, economische en zelfs politieke redenen om de radicale strijd ertegen aan te binden. Vooreerst veroorzaakt de ongelijkheid binnen een land een heleboel nadelige effecten. Het verkort o.a. het leven van mensen en maakt ze ongelukkiger. Het verhoogt ook de criminaliteit, het aantal tienerzwangerschappen en drugsverslavingen, en het stimuleert overmatige consumptie.[15]
Grote ongelijkheid tussen bevolking veroorzaakt economisch gesproken een crisis omdat lage inkomens minder koopkracht betekenen, wat nadelig is voor de globale consumptie en dus ook voor de investeringen. Er is een belangrijke parallel met de grote depressie van de jaren dertig. Tussen 1920 en 1928 steeg het aandeel van de 5% rijksten van 24% naar 34%. Een jaar later was het prijs. In 1983 bedroeg dat 22% en in 2008 33%, precies het niveau van het jaar vóór de grote crash.[16]Omwille van dezelfde reden zijn besparingen geen goed idee. Zij vergroten de kloof verder en verlengen en verergeren daarom de crisis. Maar, misschien is dat juist de bedoeling?[17]
Tenslotte schuilt ook een sluipend politiek gevaar bij een te grote kloof tussen rijk en arm. De toegenomen economische ongelijkheid en de achteruitgang van de midden- en laagste inkomens veroorzaakt onrust bij brede lage van de bevolking. Volgens The Economist bestaat in minstens 65 landen een hoge tot zeer hoge kans tot onrust en rebellie, te vergelijken met die van de Arabische lente. Geen wonder dat de topelite in Davos, net als president Obama en de chef van het IMF of zich ernstig beginnen zorgen te maken.[18]
In minstens 65 landen bestaat een hoge tot zeer hoge kans tot onrust en rebellie, te vergelijken met die van de Arabische lente.
Zij hebben echter nog niet door dat het hier niet om uitspattingen gaat, maar dat we te maken hebben met een system-error of een ingebouwde constructiefout. Hoog tijd voor iets nieuws.

Annex: Het kan anders

China
De afgelopen twintig jaar was er wereldwijd een sterke afname van de extreme armoede ($1,25). Die was echter voor het overgroot gedeelte te danken aan de inspanningen van China op dat vlak. Een dergelijke massale uitroeiing van de armoede als in China is ongezien in de wereldgeschiedenis.[19]
Een dergelijke massale uitroeiing van de armoede als in China is ongezien in de wereldgeschiedenis.
Die sterke terugloop van armoede is vooral het gevolg van de stijgende lonen. Momenteel verdubbelt het loon in China om de zes jaar. Het hoeft dan ook niet te verwonderen dat het aantal middeninkomens in China heel sterk is gestegen. Op twintig jaar tijd zijn er ongeveer 800 miljoen Chinezen in de categorie van ‘middeninkomens’ ($2-13) terechtgekomen. Dat is zowat de hele bevolking van zwart Afrika.[20]
De afgelopen dertig jaar was de toename van de sociale ontwikkeling van China, gemeten door de Human Development Index (HDI) de hoogste van de hele wereld. Ze was driemaal zoveel als het wereldgemiddelde.[21]
DeWereldMorgen.be
Cuba
Cuba heeft een inkomen per inwoner dat zesmaal lager is dan de rijkste landen. Het land ondergaat ook de langste economische blokkade uit de wereldgeschiedenis. Desondanks behoort zijn gezondheidszorg tot de beste van de wereld. In Cuba moet niemand een operatie of een bezoek aan de tandarts uitstellen omdat hij of zij dat niet kan betalen. Prothesen en andere, bij ons onbetaalbare ingrepen, zijn er gratis.
Ook op het vlak van onderwijs scoort het eiland bij de beste van de wereld. Het percentage van de volwassen Cubanen die hoger onderwijs volgen is het tweede hoogst ter wereld, namelijk 95%.[22] Dat komt omdat het onderwijs, ook aan de universiteit, volstrekt gratis is. Op Cuba speelt de koopkracht geen enkele rol bij het al dan niet volgen van (hoger) onderwijs.
Globaal gesproken haalt Cuba als arm land op het vlak van sociale ontwikkeling (HDI) een score vergelijkbaar met België en zelfs beter dan Groot-Brittannië.[23]
DeWereldMorgen.be

Noten

Voetnoten
Paul:

"Dergelijke beslissingen moeten op politiek niveau gebeuren, en liefst op
Europese schaal. Dezelfde specialisten spreken over een verziekte politiek die niet in
staat is beslissingen te nemen en die alle heil en redding van elders verwacht. Dat elders is er niet.
 politiek gebeurt niet op de beurs en economie moet ondergeschikt zijn en blijven aan de maatschappij, niet omgekeerd.  Dat er ingeleverd zal moeten worden, is overduidelijk."





Ik vond een zeer interessant artikel die dezelfde problematiek bespreekt en een vernieuwend idee aanbrengt:
Een originele visie waar de wereld beter af zou zijn als deze geregeerd zou worden door burgemeesters. Momenteel oefenen natiestaten,banken en lobbygroepen te veel invloed uit en maken een vernieuwende ideologie onmogelijk:
(In de tekst heb ik de belangrijke en voor mij aansprekende stukken gemarkeerd.)


De Morgen - 25 Apr. 2014

Pagina 10
'Europa is meer bezig met de euro dan met de Europeaan'
Benjamin Barber, twintig jaar geleden auteur van Jihad vs. McWorld, over de kloof tussen traditie en globalisering, maakt dezer dagen internationale furore met zijn boek Als burgemeesters zouden regeren. Daarin pleit hij vurig voor een wereldregering van burgemeesters. Kathleen Van Brempt vindt dat daar iets voor te zeggen valt.
Van Brempt: "Barber is niet alleen een bijzonder warme en boeiende persoonlijkheid, hij inspireert me nu ook al een aantal jaar in mijn parlementair werk. Je moet in dat Europees Parlement proberen om niet alleen met de lopende dossiers bezig te zijn, maar ook om een visie te ontwikkelen op langere termijn: hoe geraken we ooit aan volledig hernieuwbare energie, zijn er betere manieren om onze democratie te organiseren?

"Barber heeft een originele visie op het steeds groeiende belang van onze steden, en vindt zelfs een beetje provocerend dat de wereld beter af zou zijn als ze geregeerd zou worden door burgemeesters. Bovendien worden steden overal ter wereld als eerste geconfronteerd met de problemen van wereldwijde oorsprong, nog voor de natiestaten die opmerken. Steden voelen als eerste de gevolgen van klimaatopwarming, groeiende inkomensongelijkheid en mobiliteitsinfarcten. Ik geloof dat hun kracht, gecombineerd met de kracht van een Europa zoals het ooit zou moeten worden, een oplossing kan bieden. Het is ook boeiend om eens een nietEuropeaan over Europa te horen."

"De Europese Unie is eigenlijk ook een poging tot antwoord op mijn vaststelling, met name het falen van de natiestaten. Die zijn niet langer aangepast en efficiënt genoeg om na de Tweede Wereldoorlog de vrede te bewaren, vrije handelszones te creëren en een patriottisme te bewerkstelligen dat niet stopt aan de grens van de eigen lidstaat. Jean Monnet probeerde oprecht de problemen van 300 jaar Europees nationalisme, patriottisme en oorlog op te lossen door de natiestaten stukje bij beetje een deeltje van hun soevereiniteit op te laten geven en die te delen in een Europees verband. Een veel beter systeem dan een losse verzameling van natiestaten, en zelfs een half mirakel dat het gelukt is na een eeuw met twee wereldoorlogen.

"Maar je moet vaststellen dat het niet compleet is, niet afgewerkt, en ook niet in staat om wereldwijde problematieken aan te pakken. Ik zie twee grote problemen: nadat men er beter in geslaagd is de binnengrenzen te doen vervagen, heeft men een nieuwe artificiële buitengrens gemaakt. Turkije al dan niet lid maken, de dans rond Oekraïne en Rusland: dat toont aan dat de oude problemen van de natiestaat weer opduiken aan de grenzen van de EU.
"Het tweede probleem is dat de Unie vooral economisch en monetair blijkt te zijn, en dus geen politiek antwoord kan bieden op klimaatopwarming, migratie, terrorisme en andere pandemische problemen. Een veilig Europa is onmogelijk in een onveilige wereld, maar Europa heeft niet de kracht en, vrees ik, ook niet langer de ambitie om daar verandering in te brengen. Daarom denk ik dat netwerken, zelfs parlementen van wereldsteden, waarin macht en ervaring uitgewisseld worden, de meest aangewezen vorm zijn om wereldwijd samen te werken en problemen op te lossen."
Europa heeft anders weinig met steden. Het gevecht draait steeds om de invloed van natiestaten tegenover de Europese Commissie en het Europees Parlement, meer dan de helft van het Europese budget gaat naar landbouw: interesse voor de stad zie ik nauwelijks.

"De kunst is om dat in de toekomst te veranderen, natuurlijk. (lacht) De Unie is niet perfect, maar ze kan wel groeien naar een organisatie die - samen met de steden - grensoverschrijdende problemen wel kan aanpakken. Waarom is Europa niet zo performant als zou kunnen? Omdat de natiestaten nog steeds veel te veel te zeggen hebben.
"Een voorbeeldje, schokkend zelfs: je probeert in Europa strengere bankregels te krijgen na de financiële crisis, met meer toezicht en controle en minder bonussen. Daarnaast probeer je minder smog en luchtvervuiling te krijgen door de uitlaatemissie voor auto's te verstrengen. Twee belangrijke en grensoverschrijdende dossiers voor de burgers. Maar Cameron en Merkel maken dan een dealtje: Cameron wil de belangen van de City niet in gevaar brengen en Merkel wil BMW, Audi en Mercedes beschermen: het Verenigd Koninkrijk en Duitsland sloten een dealtje tegen Europa in. Waarom zit Europa in een identiteitscrisis en slagen we er niet langer in het vertrouwen van de bevolking te krijgen? Toch omdat we deze dealtjes niet kunnen tegenhouden? Daarom is Europa niet geliefd." Maar hoe kunnen burgemeesters die macht van de natiestaten doen afbrokkelen, als het Europees Parlement het ook niet kan?

"Zes weken geleden mocht ik in Brussel spreken voor dertig Europese burgemeesters; het is een groeiend idee. Matteo Renzi, de voormalige burgemeester van Firenze, is nu eerste minister in Italië. Gekozen met een manifest waarin hij met acht metropolitane gebieden een nieuw Italië wil opbouwen, rond de acht grote steden en hun hinterland. Want daar heb ik het over: over de stedelijke regio's overal ter wereld, niet over de steden binnen hun middeleeuwse omwalling. Mijn probleem is niet zozeer of naties dan wel steden de dienst uitmaken, want momenteel zijn het de banken die zowat alles bepalen.

"Europa is meer bezig geweest met de euro dan met de Europeanen. Dat heeft desastreuze gevolgen gehad voor het
burgerschapsgevoel. Als Europa zich laat zien als waterdrager van de banken, ten koste van de burger, dan hoeft het niet verbaasd te zijn wanneer die burger valt voor de lokroep van populisme. Dan komen oude demonen van reactionair nationalisme en etnische zuiverheid weer uit de kast."

 Hoe leg je uit dat Europa onbeperkt veel miljarden veil heeft om de euro en de banken te redden, maar geen geld lijkt te hebben voor een jonge generatie werklozen in het zuiden?

 "Dat valt toch ook niet te begrijpen?"

"Ze waren too big to fail, niemand durfde het risico te nemen ze failliet te laten gaan. Wij ook niet. Alleen was dat wel een cruciaal moment om stil te staan bij het systeem en het ook te veranderen. Maar dan zie je de politieke tweespalt tussen diegenen die gewoon verder willen gaan en de rekening willen doorsturen naar de burgers en hen die wel structurele veranderingen willen. Ook daar gaan deze verkiezingen over.

"We waren redelijk ver gevorderd in debatten over duurzame energie, om ons in de toekomst onafhankelijker te maken van fossiele brandstoffen. Daar was het plots het goede moment niet meer voor, er waren andere katten te geselen. Terwijl een grootschalig investeringsprogramma in hernieuwbare energie in zuidelijke lidstaten honderdduizenden banen had kunnen scheppen. Dat kan nog altijd, als er een politieke wil voor zou zijn. Maar in plaats daarvan kwam er het neoliberale verhaal dat er hooguit een probleempje was met de banken, en dat de werkelijke fout bij overheden lag, die niet genoeg bespaarden. Terwijl ondertussen zowat iedere macroeconoom toegeeft dat we met die besparingen alleen meer sociale problemen hebben gecreëerd."

"Het zijn niet alleen de banken. Groene energie stond overal op de agenda. Nieuwe jobs en investeringen. Maar de machtigste lobbygroep ter wereld is de olie- en gaslobby. Zij hadden een ander alternatief: laten we naar schaliegas gaan boren, dan zitten we weer goed voor vijftig jaar. Dan zijn we meteen ook onafhankelijk van die rare Russen. In plaats van te kiezen voor veilige en duurzame energie duwt die lobby ons in de richting van een uiterst gevaarlijke schaliegaswinning.

 "Maar de macht en invloed van een oude, hoe dan ook tot verdwijnen gedoemde industrie, weegt nog het zwaarst."

"Ook in Oekraïne, dat over de tweede grootste schaliegasvoorraad van Europa beschikt, is dat nu de makkelijkheidsoplossing: de lobby wil ons laten geloven dat als we dat gas exploiteren, het land zo minder afhankelijk wordt van Russisch gas. We missen politiek leiderschap. Een leiderschap dat niet eens gebaseerd is op ideologie, maar dat de burger en zijn Europees Parlement voorrang geeft op lobbygroepen en natiestaten."

Burgemeesters, schrijft u, verkiezen pragmatisme boven 'politics', vernieuwing boven ideologie en oplossingen boven territoriumdrift. Krijg je zo geen politiek zonder waarden?
"Je moet je beleid beter focussen op wat je wil bereiken, dan op abstracte dromen van een ideale wereld. Burgemeesters zijn de mensen die het vuilnis opruimen terwijl anderen over hun grote gelijk emmeren. Burgemeesters hebben de dichtste relatie met hun bevolking, veel meer dan andere politici."

In het oosten van Oekraïne willen ze hun vuilnis waarschijnlijk ook graag opgehaald zien, maar daar gaat het politieke debat toch niet over vandaag.

 "Oh, maar daar zie je net het falen van de Europese Unie. Daarom komt ook daar het reactionaire rechtse populisme weer naar boven. Het is een verkeerde, maar daarom niet onbegrijpelijke reactie van mensen die vrezen dat hun toekomst hen ontnomen is, en die daarom veiligheid zoeken in het verleden.

"Waarom viert het Russische nationalisme nu hoogtij? Waarom is Poetin daar plots een halfgod? Omdat ze na Gorbatsjov en de val van de Sovjet-Unie een wat halfslachtige uitnodiging kregen om nauwer bij de EU te komen, terwijl we tegelijk, met Amerikaanse hulp, de NAVO steeds verder naar het oosten lieten oprukken. We proberen ongegeneerd Rusland nog kleiner te maken in zijn invloedssfeer. Als ik een Rus was, zou ik ook een fan van Poetin zijn: je kunt een groot land niet op een dergelijke manier behandelen.

"Nationalisme is een reactie tegen mislukte samenwerking: pas dan willen mensen muren optrekken en komen godsdienst, ras en etniciteit weer boven. Waar de politiek van de hoop verdwijnt, komt de politiek van de angst boven en geven mensen de schuld aan anderen. Dat is de zwaarste kritiek die je op de sociaaldemocratie kunt hebben: ze heeft de politiek van de hoop niet levend genoeg kunnen houden."

"Omdat we onze politiek niet hebben kunnen waarmaken, niet voldoende macht hadden om onze visie op het beleid te kunnen realiseren. Het resultaat is dat de wil om een ander Europa te vormen niet onze richting uitgaat, maar eerder die van het nationalisme, zowel in Vlaanderen als elders. Wij tegen zij. Walen tegen Vlamingen, Russische minderheden of meerderheden tegen Oekraïners.
Dat loopt fout af, vrees ik, tenzij we weer hoop kunnen geven en samenwerken."
Wat is uw advies voor Kathleen Van Brempt?

"Het wordt moeilijk. Angst, nationalisme, het verleden dat aantrekkelijker lijkt dan de toekomst: niet de beste omstandigheden voor links. Omdat sociale rechtvaardigheid geen exclusieve claim is van links. Ook Hitlers nationaalsocialisten wilden een sociale zekerheid, maar alleen voor de Duitsers. Nationalisten zijn niet per definitie asociaal, ze zijn alleen maar sociaal voor zichzelf.

"Dit terwijl sociaaldemocraten vinden dat er geen rechtvaardigheid kan zijn voor één groep, als er geen rechtvaardigheid is voor iedereen: dat is veel moeilijker om te realiseren. Toch één raad: blijf trouw aan je principes, ook als het eerst nog even erger wordt voor het beter wordt. Vermijd het Amerikaanse scenario: de Democraten van vandaag lijken wel de Republikeinen van dertig jaar geleden, en de Republikeinen van vandaag worden gegijzeld door de Tea Party."

"Dat zou het domste zijn wat we kunnen doen. Maar we moeten ook niet defaitistisch worden; het is niet dat we van de kaart geveegd worden. En er bestaat ook al zoiets als een Europese identiteit, al is ze misschien nog niet zo sterk als de Amerikaanse. Negen op de tien Amerikanen zullen zeggen dat ze deel uitmaken van the land of the free. Vrijheid en diversiteit vormen er de kern van hun identiteit. In Europa ligt dat anders.

"Wat typisch en tegelijk universeel Europees is, is het verlangen naar sociale rechtvaardigheid. Je zal hier nooit een Obamacarediscussie meemaken: Europeanen willen een voor iedereen toegankelijke en betaalbare gezondheidszorg. Je hebt discussie over hoeveel die mag kosten, wie daarvoor wat moet bijdragen, maar het principe zelf is typisch Europees. Het maakt deel uit van onze identiteit.

"Dat is misschien wel de grootste fout die we als sociaaldemocraten gemaakt hebben: we zijn niet trots genoeg op onze verwezenlijkingen. Integendeel, Europa is de afgelopen jaren gebruikt als schaamlap en als alibi om onze sociale bescherming af te bouwen. Want we moesten rabiaat bezuinigen van Europa. Dat is het Europese drama, maar het is ook een opportuniteit voor de toekomst."

"Jullie moeten ook inzetten op diversiteit. Wat links onderscheidt van rechts, is niet het socialisme op zich: Mussolini was ook een socialist, maar alleen voor Italianen. Europees links moet socialisme voor iedereen willen, en diversiteit omarmen. Daar kunnen jullie nog iets van ons leren: de VS mankeren socialisme, maar hebben veel meer en beter diversiteit en multiculturaliteit omarmd. Sociale zekerheid voor één bevolkingsgroep of voor één land is geen sociale zekerheid; dat is de les van de wereldoorlogen.

"Maar net die diversiteit ligt ook moeilijk, en zorgt voor spanningen. Toch is het de toekomst: Tsjechië, Vlaanderen en Engeland kun je misschien nog voorstellen als homogeen etnische plekken, maar dat gaat niet voor Praag, Antwerpen en Londen. Daar heeft de multiculturele realiteit, met haar problemen en kansen, al lang iedere mono-etnische illusie verdreven. Op nationaal niveau kun je denken dat je dat nog kunt tegenhouden. In de steden weet men al dat zoiets onmogelijk is."

 In 2025 zullen 100 van de 600 grootste steden in China liggen. Zijn we niet met een Europees achterhoedegevecht bezig?

"Dat denk ik niet. Integendeel zelfs: als we de globale vragen durven en willen aanpakken, dan kunnen we zelfs een voorbeeld zijn en een pioniersrol vervullen in de ontwikkeling van nieuwe technologieën en oplossingen. We mogen alleen niet de hoop opgeven, we mogen geen oud en angstig continent worden. Net in onze steden - daar volg ik Benjamin - zullen we de jeugdigheid en de creativiteit kunnen ontwikkelen om dat te doen.

"Ik ben het beu te moeten horen dat onze kinderen het slechter zullen hebben dan wij. Niets wijst daarop, behalve dan de angst die we daarvoor hebben. Als we blijven investeren in goede publieke ruimtes, in een evenwicht tussen werk en welzijn en in nieuwe technologieën die oplossingen bieden voor klimaat- en milieuproblemen, dan komen we nog heel ver."

"Steden zijn ook geen gesloten systemen: het is niet omdat China in sneltreinvaart urbaniseert, dat zulks de neergang van Europa zou moeten inluiden.

"Het mooie is dat steden niet in concurrentie staan. Als Polen groter wordt, verkleint Duitsland, dat is het probleem van natiestaten. Maar niets verhindert dat wanneer Berlijn het goed doet, Warschau het net zo goed of zelfs nog beter zou kunnen doen. Chinese en Europese steden kunnen het samen goed doen, zeker als ze samenwerken in wereldwijde netwerken. Steden zijn geen bestuursniveau als een ander, ze zijn al eeuwenlang de kern van het creatieve menselijke bestaan."

YVES DESMET

 


1 opmerking:

Shana Vanhecke zei

We leven inderdaad van de miserie van de ander, en dat hoort inderdaad te stoppen!
Hoe kunnen we inderdaad het beste reageren? Iedereen wil perfectie nastreven, maar misschien is het nu aan ons om die perfectie naast ons te laten en naar imperfectie te streven?

31 juli 2015 om 13:19

Een reactie posten

Abonneren op: Reacties (Atom)

Pagina's